Citizan

“साइबर अपराधले शृजित सामाजिक असर र नियन्त्रणका उपाय”

Chure

मंसिर ३० काठमाण्डौ, साइबर अपराध आजको अन्तरसम्बन्धित संसारमा बढ्दो खतरा हो। यसले आपराधिक गतिविधिहरूलाई जनाउँछ जसमा कम्प्युटर, मोबाइल उपकरणहरू र इन्टरनेट जस्ता डिजिटल प्रविधिको प्रयोग समावेश हुन्छ। साइबर अपराध व्यक्ति, व्यवसाय, सरकार र अन्य संस्थाहरू विरुद्ध गर्न सकिन्छ, र विनाशकारी परिणामहरू हुन सक्छ। यसमा ह्याकिङ र फिसिङदेखि वित्तीय धोखाधडी र पहिचान चोरीसम्मका गतिविधिहरूको विस्तृत श्रृंखला समावेश छ।

साइबर अपराधको सन्दर्भमा सबैभन्दा ठूलो चुनौती भनेको अपराधीहरूको पहिचान र कारबाही हो। डिजिटल प्रविधिको प्रकृतिको कारणले गर्दा, जिम्मेवार व्यक्तिहरूलाई ट्र्याक गर्न र उनीहरूलाई जवाफदेही बनाउन अक्सर गाह्रो हुन्छ। साइबर अपराधीहरू प्रायस् विभिन्न देशहरूबाट सञ्चालन हुन्छन्, धेरै नक्कली पहिचानहरू प्रयोग गर्छन्, र धेरै थोरै भौतिक प्रमाणहरू पछाडि छोड्छन्। यसले यसलाई कानून प्रवर्तन एजेन्सीहरूको लागि विशेष चुनौतीपूर्ण क्षेत्र बनाउँछ।

glam &
Citizan

साइबर अपराधका धेरै प्रकार छन्। यहाँ केहि सबैभन्दा सामान्य छन् ।

dipti

१. ह्याकिंग र फिसिङ ः ह्याकिङले कम्प्युटर प्रणाली वा नेटवर्कमा अनाधिकृत पहुँचलाई जनाउँछ। साइबर अपराधीहरूले संवेदनशील जानकारी चोर्न, फाइलहरू मेटाउन वा परिमार्जन गर्न वा मालवेयर स्थापना गर्न सक्छन्। फिसिङले मानिसहरूलाई उनीहरूको व्यक्तिगत जानकारी, जस्तै पासवर्ड वा क्रेडिट कार्ड विवरणहरू, बैंक वा अनलाइन रिटेलर जस्ता विश्वसनीय निकायको रूपमा प्रस्तुत गरेर ढाँट्ने काम समावेश गर्दछ।

२. पहिचान चोरी ः यो तब हुन्छ जब कसैले एक व्यक्तिको व्यक्तिगत जानकारी चोर्छ, जस्तै उसको नाम, ठेगाना, र सामाजिक सुरक्षा नम्बर, दुरुपयोग वा धोखाधडी उद्देश्यका लागि प्रयोग गर्ने नियतले। यसमा बैंक खाता खोल्ने, क्रेडिट कार्डको लागि आवेदन दिने वा पीडितको नाममा खरिद गर्ने समावेश हुन सक्छ।

३. वित्तीय धोखाधडी ः साइबर अपराधीहरूले व्यक्ति वा व्यवसायहरूबाट पैसा चोर्न डिजिटल प्रविधि प्रयोग गर्ने प्रयास गर्न सक्छन्। यसमा नक्कली वेबसाइटहरू सिर्जना गर्न, सम्झौता गरिएको क्रेडिट कार्ड विवरणहरू प्रयोग गर्ने, वा भुक्तानी प्रणालीहरूमा कमजोरीहरूको शोषण समावेश हुन सक्छ।

lali

४. साइबरबुलिङ ः यसले अरूलाई सताउन, डराउन वा अपमानित गर्न डिजिटल प्रविधिको प्रयोगलाई जनाउँछ। साइबरबुलीहरूले धम्कीपूर्ण सन्देशहरू पठाउन, निजी फोटो वा भिडियोहरू साझेदारी गर्न वा अफवाहहरू र झूटहरू फैलाउन सक्छन्।

५.Ransomware आक्रमणहरू : Ransomware एक प्रकारको मालवेयर हो जसले पीडितको फाइल वा डेटा इन्क्रिप्ट गर्दछ र डिक्रिप्शन कुञ्जीको बदलामा भुक्तानीको माग गर्दछ। आक्रमणकारीहरूले व्यक्ति वा व्यवसायहरूलाई लक्षित गर्न सक्छन्, तर नतिजाहरू गम्भीर हुन सक्छन्, यदि फिरौती नतिरेको खण्डमा संवेदनशील जानकारी अक्सर राम्रोको लागि हराउन सक्छ।

६. सेवा आक्रमणहरूको अस्वीकार ः यसमा वेबसाइट वा नेटवर्क उपलब्ध नहुन्जेल ट्राफिकको साथ बाढी समावेश हुन्छ। साइबर अपराधीहरूले व्यवसाय वा सरकारहरूलाई बाधा पुर्‍याउन वा व्यक्ति वा संस्थाहरू विरुद्ध बदला लिनको लागि यसो गर्न सक्छन्।

त्यसोभए साइबर अपराध किन बढ्दै छ ? एउटा कारण यो हो कि हाम्रो व्यक्तिगत र वित्तीय जानकारी को अधिक र अधिक अनलाइन भण्डारण गरिएको छ। यसले साइबर अपराधीहरूलाई हाम्रो डाटा चोर्न र अवैध उद्देश्यका लागि प्रयोग गर्न सजिलो बनाउँछ। थप रूपमा, प्रविधिको विकासले साइबर अपराधीहरूलाई आफ्ना गतिविधिहरू गर्न सजिलो बनाएको छ। उदाहरणका लागि, क्रिप्टोकरेन्सीको बृद्धिले चबलकयmधबचभ आक्रमणहरू गर्न सजिलो बनाएको छ, जबकि सोशल मिडियाले साइबरबुलीहरूलाई पहिले भन्दा धेरै दर्शकहरू दिएको छ।

साइबर अपराध विरुद्ध लड्न के गर्न सकिन्छ? सर्वप्रथम, साइबर सुरक्षालाई गम्भीरतापूर्वक लिनु महत्त्वपूर्ण छ। यसको मतलब बलियो पासवर्डहरू प्रयोग गर्ने, सफ्टवेयरलाई अप टु डेट राख्ने, र लिङ्कहरूमा क्लिक गर्दा वा एट्याचमेन्टहरू डाउनलोड गर्दा सावधान रहनु हो। व्यापार र सरकारहरूले पनि आक्रमणहरूबाट जोगाउन बलियो साइबर सुरक्षा उपायहरूमा लगानी गर्न आवश्यक छ।

दोस्रो, साइबर अपराध अनुसन्धान र कानून प्रवर्तन एजेन्सीहरू अझ राम्रोसँग सुसज्जित हुनुपर्छ। साइबर अपराध अनुसन्धान गर्न समर्पित विशेष एकाइहरू वा कार्य बलहरू समावेश हुन सक्छ, वा साइबर अपराधीहरूलाई ट्र्याक गर्न नयाँ उपकरणहरू विकास गर्न टेक्नोलोजी कम्पनीहरूसँग साझेदारी गर्न सकिन्छ। साइबर अपराधको सामना गर्नको लागि ठूलो अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग हुनु आवश्यक छ। किनभने साइबर अपराधीहरू प्रायः सीमानाहरूबाट काम गर्छन्, एजेन्सीहरूका लागि जानकारी साझा गर्न र उनीहरूलाई न्यायमा ल्याउन सँगै काम गर्न महत्त्वपूर्ण छ।

साइबर अपराध एक बढ्दो खतरा हो जसले व्यक्ति, व्यवसाय र सरकारहरूलाई समान रूपमा असर गर्छ। त्यहाँ धेरै प्रकारका साइबर अपराधहरू छन्, र जिम्मेवार व्यक्तिहरूको पहिचान र अभियोजन गर्ने चुनौती महत्त्वपूर्ण छ। यद्यपि, साइबरसुरक्षालाई गम्भीरतापूर्वक लिएर, बलियो सुरक्षा उपायहरूमा लगानी गरेर, र समस्यासँग लड्न एकसाथ काम गरेर, हामी साइबर अपराध विरुद्धको लडाईमा प्रगति गर्न सुरु गर्न सक्छौं।

 

  • लेखक गणेश जोशी दियालोखबरका नियमित स्तम्भकार हुन् उनी समयसामयिक विषयमा कलम चलाउछन् ।
Jorayal
Tarkari
You might also like
Leave A Reply

Your email address will not be published.